aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı)

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) Testi Nedir?

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı), laboratuvar ortamında değerlendirilen bir koagülasyon laboratuvar testidir. Değerlendirme çoğu zaman plazma örneği üzerinden planlanır.

APTT (aPTT), intrinsik ve ortak koagulasyon yollarinin islevini degerlendiren bir pihtilasma testidir. Faktor XII, XI, IX, VIII, X, V, II (protrombin) ve fibrinojenin aktivitesini yansitir. Heparin tedavisi izlemi ve kanama bozukluklarinin tanisininda yaygin olarak kullanilir.

Bu testin klinik anlamı; istem nedeni, hastanın yakınmaları, yaşı, eşlik eden hastalıkları, kullanılan yöntem ve diğer laboratuvar bulguları ile birlikte değerlendirilir. Bu nedenle sonuç, tek başına değil, bütüncül tıbbi çerçeve içinde yorumlanmalıdır.

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) Hangi Durumlarda İstenir?

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) testi, hekim tarafından klinik gereklilik görülen durumlarda istenebilir. İstem gerekçesi hastanın mevcut tablosuna göre değişebilir.

• Fraksiyonlanmamis heparin (UFH) tedavisi dozajlama ve takibi
• Ameliyat oncesi kanama riski taramasi
• Hemofili A (Faktor VIII eksikligi) ve Hemofili B (Faktor IX eksikligi) suphesi
• Lupus antikoagulan taramasi
• DIC degerlendirmesi
• Aciklanamayan kanama veya morarma arastirmasi
• Karaciger hastaligi degerlendirmesi

Aynı test farklı hastalarda farklı klinik sorulara yanıt aramak amacıyla kullanılabildiği için, nihai değerlendirme her zaman kişisel tıbbi öykü ve muayene bulguları ile birlikte yapılmalıdır.

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) Testi Öncesi Hazırlık

Hazırlık gereksinimi; testin türüne, numune yapısına ve laboratuvarın çalışma kurallarına göre değişebilir. Test öncesinde laboratuvarın ve hekimin verdiği talimatlar esas alınmalıdır.

• Ozel bir hazirlik gerektirmez.
• Heparin tedavisi alan hastalarda, son dozdan sonra uygun zamanda kan alinmalidir.
• Kullanilan ilaclar bildirilmelidir.

Kullanılan ilaçlar, takviyeler, yakın dönemde geçirilen hastalıklar ve eşlik eden kronik durumlar sonucun yorumlanmasını etkileyebileceği için sağlık profesyoneli ile paylaşılmalıdır.

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) Testi Nasıl Yapılır?

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) testi, uygun biyolojik örnek alındıktan sonra laboratuvarın belirlediği yöntemle çalışılır. Numunenin doğru zamanda, uygun kapta ve uygun taşıma koşullarında ulaştırılması test kalitesi açısından önem taşır.

• Sodyum sitratli (mavi kapakli) tupe venoz kan alinir.
• Kan/antikoagulan orani 9:1 olarak tam doldurulmalidir.
• Hemolizli, pihtili veya yetersiz doldurulmus numuneler reddedilir.
• Numune 4 saat icerisinde calisilmalidir.

Bazı durumlarda örnek kalitesi, numune miktarı, taşıma süresi veya teknik tekrar gereksinimi raporlama süresini ve sonucun güvenilirliğini etkileyebilir.

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) Testi Kaç Günde Çıkar?

Mevcut laboratuvar bilgisine göre bu test için raporlama süresi: Aynı gün 18:00 şeklindedir.

Numunenin kabul zamanı, laboratuvarın çalışma planı, resmi tatiller veya gerektiğinde tekrar çalışma gibi etkenler sonucu etkileyebileceği için en güncel bilgi rapor tarihi üzerinden değerlendirilmelidir.

Referans Değerleri ve Sonuçların Değerlendirilmesi

Parametre	Normal Deger
APTT	25 – 35 saniye

Terapotik APTT Hedefi (Heparin Tedavisi):

• Genellikle normalin 1,5 – 2,5 kati (yaklasik 46 – 70 saniye)
• Hedef aralik laboratuvara ve kullanilan reaktife gore degisir

*Not: Referans araligi laboratuvardan laboratuvara farklilik gosterebilir.*

Referans bilgileri; kullanılan yöntem, yaş grubu, biyolojik örnek tipi ve laboratuvar standardına göre değişebileceğinden, rapor üzerinde yer alan laboratuvar yorumu esas alınmalıdır.

aPTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı) Sonucu Nasıl Yorumlanır?

Test sonucu tek başına kesin tanı koydurmaz. Sonuç; klinik bulgular, diğer laboratuvar verileri ve gerekli görüldüğünde ek incelemeler ile birlikte değerlendirilir.

Uzamis APTT

• Heparin tedavisi (beklenen etki)
• Hemofili A (Faktor VIII eksikligi)
• Hemofili B (Faktor IX eksikligi)
• Von Willebrand hastaligi (Faktor VIII dusuklugune bagli)
• Faktor XI veya XII eksikligi
• Lupus antikoagulan (in vitro uzama, in vivo tromboz riski)
• DIC
• Karaciger hastaligi
• Masif transfuzyon
• Direkt trombin inhibitorleri (dabigatran vb.)

Kisalmis APTT

• Akut faz reaksiyonu (Faktor VIII yukselmesi)
• Yaygin kanser
• Genellikle klinik onemi sinirlidir

Karisma Testi (Mixing Study)

• APTT uzamis ise, hasta plazmasi normal plazma ile karistirilir:

– Duzelse: Faktor eksikligi dusunulur

– Duzelmezse: Inhibitor varligi (lupus antikoagulan, spesifik faktor inhibitoru) dusunulur

Özellikle sınırda, düşük düzeyli veya beklenmeyen sonuçlarda klinik korelasyon gerekir. Gerektiğinde tekrar test, panel değerlendirmesi veya ek laboratuvar incelemeleri planlanabilir.

Testin Sınırlılıkları

Her laboratuvar testinde olduğu gibi bu incelemenin de bazı sınırlılıkları vardır. Sonuç; örnek kalitesi, örnekleme zamanı, taşıma koşulları ve klinik bağlamdan etkilenebilir.

• Tek bir laboratuvar sonucu, klinik çerçeve dışında eksik yorumlanabilir.
• Uygun olmayan numune kalitesi sonucun güvenilirliğini azaltabilir.
• Gerektiğinde ek testler olmadan tek başına karar vermek yanıltıcı olabilir.

Olası Riskler

Risk çoğunlukla numune alma ve numune yönetimi süreci ile ilişkilidir. Testin kendisinden çok, örneğin alınması ve uygun koşullarda çalışılması önem taşır.

• Venoz kan alimina bagli hafif agri ve morarma olabilir.
• Antikoagulan kullanan hastalarda kan alma bolgesinde uzamis kanama gorulebilir.