Fibronektin

Fibronektin Testi Nedir?

Fibronektin, laboratuvar ortamında değerlendirilen bir biyokimya testidir. Değerlendirme çoğu zaman plazma örneği üzerinden planlanır.

Fibronektin, hucre adhezyonu, yara iyilesmesi, fagositoz ve doku tamirinde rol oynayan yuksek molekul agirlikli bir glikoproteindir. Plazma fibronektini karacigerde sentezlenir; doku fibronektini ise fibroblastlar ve diger hucreler tarafindan uretilir. Fetal fibronektin (fFN) ozellikle preterm dogum riski degerlendirmesinde onem tasir.

Bu testin klinik anlamı; istem nedeni, hastanın yakınmaları, yaşı, eşlik eden hastalıkları, kullanılan yöntem ve diğer laboratuvar bulguları ile birlikte değerlendirilir. Bu nedenle sonuç, tek başına değil, bütüncül tıbbi çerçeve içinde yorumlanmalıdır.

Fibronektin Hangi Durumlarda İstenir?

Fibronektin testi, hekim tarafından klinik gereklilik görülen durumlarda istenebilir. İstem gerekçesi hastanın mevcut tablosuna göre değişebilir.

• Fetal fibronektin: Preterm dogum riski degerlendirmesi (24-34. gebelik haftalarinda)
• Plazma fibronektini: DIC degerlendirmesi
• Sepsis ve agir enfeksiyonlarda prognoz takibi
• Yaniklarda ve agir travma sonrasi degerlendirme
• Karaciger fonksiyon degerlendirmesi (agir hasar)
• Yara iyilesmesi sorunlarinin arastirilmasi

Aynı test farklı hastalarda farklı klinik sorulara yanıt aramak amacıyla kullanılabildiği için, nihai değerlendirme her zaman kişisel tıbbi öykü ve muayene bulguları ile birlikte yapılmalıdır.

Fibronektin Testi Öncesi Hazırlık

Hazırlık gereksinimi; testin türüne, numune yapısına ve laboratuvarın çalışma kurallarına göre değişebilir. Test öncesinde laboratuvarın ve hekimin verdiği talimatlar esas alınmalıdır.

• Plazma fibronektini icin ozel hazirlik gerekmez.
• Fetal fibronektin testi icin:

– Son 24 saat icerisinde cinsel iliskiden kacinilmalidir

– Vajinal muayene veya ultrason oncesinde ornek alinmalidir

– Aktif vajinal kanama varsa test uygulanmaz

Kullanılan ilaçlar, takviyeler, yakın dönemde geçirilen hastalıklar ve eşlik eden kronik durumlar sonucun yorumlanmasını etkileyebileceği için sağlık profesyoneli ile paylaşılmalıdır.

Fibronektin Testi Nasıl Yapılır?

Fibronektin testi, uygun biyolojik örnek alındıktan sonra laboratuvarın belirlediği yöntemle çalışılır. Numunenin doğru zamanda, uygun kapta ve uygun taşıma koşullarında ulaştırılması test kalitesi açısından önem taşır.

Plazma Fibronektini

• EDTA’li veya sitratli tupe venoz kan alinir.
• Nefelometri veya ELISA yontemiyle olculur.

Fetal Fibronektin (fFN)

• Servikovajinal sekresyondan swap ile ornek alinir.
• Immunkromatografik veya ELISA yontemiyle calisilir.

Bazı durumlarda örnek kalitesi, numune miktarı, taşıma süresi veya teknik tekrar gereksinimi raporlama süresini ve sonucun güvenilirliğini etkileyebilir.

Fibronektin Testi Kaç Günde Çıkar?

Mevcut laboratuvar bilgisine göre bu test için raporlama süresi: 16 gün sonra 18:00 şeklindedir.

Numunenin kabul zamanı, laboratuvarın çalışma planı, resmi tatiller veya gerektiğinde tekrar çalışma gibi etkenler sonucu etkileyebileceği için en güncel bilgi rapor tarihi üzerinden değerlendirilmelidir.

Referans Değerleri ve Sonuçların Değerlendirilmesi

Parametre	Normal Deger
Plazma fibronektini	200 – 400 mcg/mL
Fetal fibronektin (fFN)	< 50 ng/mL (negatif)

*Not: fFN >= 50 ng/mL pozitif kabul edilir ve preterm dogum riskini isaret eder.*

Referans bilgileri; kullanılan yöntem, yaş grubu, biyolojik örnek tipi ve laboratuvar standardına göre değişebileceğinden, rapor üzerinde yer alan laboratuvar yorumu esas alınmalıdır.

Fibronektin Sonucu Nasıl Yorumlanır?

Test sonucu tek başına kesin tanı koydurmaz. Sonuç; klinik bulgular, diğer laboratuvar verileri ve gerekli görüldüğünde ek incelemeler ile birlikte değerlendirilir.

Dusuk Plazma Fibronektini

• DIC
• Sepsis / agir enfeksiyon
• Agir yanık
• Masif travma
• Agir karaciger hastaligi
• Sok durumu
• Fibronektin duzeyi < 100 mcg/mL ise prognoz kotu kabul edilir

Yuksek Plazma Fibronektini

• Genellikle klinik onemi sinirlidir
• Bazi inflamatuvar durumlarda hafif yukselebilir

Fetal Fibronektin (fFN)

• Negatif sonuc (< 50 ng/mL): 7-14 gun icerisinde preterm dogum olasiliqi cok dusuktur (yuksek negatif prediktif deger ~%99)
• Pozitif sonuc (>= 50 ng/mL): Preterm dogum riski artmistir ancak pozitif prediktif degeri dusuktur (%13-30)

Özellikle sınırda, düşük düzeyli veya beklenmeyen sonuçlarda klinik korelasyon gerekir. Gerektiğinde tekrar test, panel değerlendirmesi veya ek laboratuvar incelemeleri planlanabilir.

Testin Sınırlılıkları

Her laboratuvar testinde olduğu gibi bu incelemenin de bazı sınırlılıkları vardır. Sonuç; örnek kalitesi, örnekleme zamanı, taşıma koşulları ve klinik bağlamdan etkilenebilir.

• Tek bir laboratuvar sonucu, klinik çerçeve dışında eksik yorumlanabilir.
• Uygun olmayan numune kalitesi sonucun güvenilirliğini azaltabilir.
• Gerektiğinde ek testler olmadan tek başına karar vermek yanıltıcı olabilir.

Olası Riskler

Risk çoğunlukla numune alma ve numune yönetimi süreci ile ilişkilidir. Testin kendisinden çok, örneğin alınması ve uygun koşullarda çalışılması önem taşır.

• Venoz kan alimina bagli hafif agri ve morarma olabilir.
• Fetal fibronektin testinde vajinal swap islemi hafif rahatsizlik verebilir.
• Ciddi komplikasyonlar beklenmez.