HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT)
Laboratuvar Bilgileri
- Yeni Kod: BIO1678
- SUT Kodu: L102830
- Eski Kod: Bİ0090
- Kategori: Biyokimya
- Numune Türü: Tam Kan
- Numune Kabı: Mor Kapak
- Çalışma Günü: Her gün
- Önemli Kriter: Çalışma gününde laboratuvarımızda kabul edilen testler, bir sonraki çalışma programında işleme alınacaktır.
- Raporlama Tarihi: Aynı gün 18:00
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) Testi Nedir?
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT), laboratuvar ortamında değerlendirilen bir biyokimya testidir. Değerlendirme çoğu zaman tam kan örneği üzerinden planlanır.
HbA1c (glikozile hemoglobin), hemoglobinin glukoz ile enzimatik olmayan birlesimini olcen bir testtir. Eritrositlerin ortalama yasamm suresi 120 gun oldugu icin, HbA1c son 2-3 aylik ortalama kan sekeri duzeyini yansitir. Diyabet tanisi, takibi ve tedavi etkinliginin degerlendirilmesinde temel belirtecdir.
Bu testin klinik anlamı; istem nedeni, hastanın yakınmaları, yaşı, eşlik eden hastalıkları, kullanılan yöntem ve diğer laboratuvar bulguları ile birlikte değerlendirilir. Bu nedenle sonuç, tek başına değil, bütüncül tıbbi çerçeve içinde yorumlanmalıdır.
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) Hangi Durumlarda İstenir?
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) testi, hekim tarafından klinik gereklilik görülen durumlarda istenebilir. İstem gerekçesi hastanın mevcut tablosuna göre değişebilir.
- Diyabet (tip 1 ve tip 2) tanisi
- Diyabet tedavi takibi (her 3-6 ayda bir)
- Prediyabet degerlendirmesi
- Diyabet tedavi hedeflerine ulasilip ulasilmadiginin kontrolu
- Uzun donemli glisemik kontrol degerlendirmesi
- Gestasyonel diyabet sonrasi izlem
- Diyabet komplikasyon riskinin ongörülmesi
Aynı test farklı hastalarda farklı klinik sorulara yanıt aramak amacıyla kullanılabildiği için, nihai değerlendirme her zaman kişisel tıbbi öykü ve muayene bulguları ile birlikte yapılmalıdır.
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) Testi Öncesi Hazırlık
Hazırlık gereksinimi; testin türüne, numune yapısına ve laboratuvarın çalışma kurallarına göre değişebilir. Test öncesinde laboratuvarın ve hekimin verdiği talimatlar esas alınmalıdır.
- Aclik gerektirmez. Gunun herhangi bir saatinde yapilabilir.
- Yemek yemis olmak sonucu etkilemez.
- Ozel bir hazirlk gerekmez.
- Hemoglobin varyantlari, anemi, kronik bobrek hastaligi gibi durumlar hekime bildirilmelidir.
Kullanılan ilaçlar, takviyeler, yakın dönemde geçirilen hastalıklar ve eşlik eden kronik durumlar sonucun yorumlanmasını etkileyebileceği için sağlık profesyoneli ile paylaşılmalıdır.
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) Testi Nasıl Yapılır?
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) testi, uygun biyolojik örnek alındıktan sonra laboratuvarın belirlediği yöntemle çalışılır. Numunenin doğru zamanda, uygun kapta ve uygun taşıma koşullarında ulaştırılması test kalitesi açısından önem taşır.
- Numune Türü: Tam Kan
- Numune Kabı: Mor Kapak
- Çalışma Günü: Her gün
- Önemli Kriter: Çalışma gününde laboratuvarımızda kabul edilen testler, bir sonraki çalışma programında işleme alınacaktır.
- Raporlama Tarihi: Aynı gün 18:00
- Venoz kan ornegi koldan alinir (EDTA’li tup – tam kan).
- Sonuclar genellikle 1-2 gun icinde hazir olur.
- HPLC (yuksek performansli sivi kromatografi), immunoturbidimetri veya kapiller elektroforez yontemleri ile olculur.
Bazı durumlarda örnek kalitesi, numune miktarı, taşıma süresi veya teknik tekrar gereksinimi raporlama süresini ve sonucun güvenilirliğini etkileyebilir.
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) Testi Kaç Günde Çıkar?
Mevcut laboratuvar bilgisine göre bu test için raporlama süresi: Aynı gün 18:00 şeklindedir.
Numunenin kabul zamanı, laboratuvarın çalışma planı, resmi tatiller veya gerektiğinde tekrar çalışma gibi etkenler sonucu etkileyebileceği için en güncel bilgi rapor tarihi üzerinden değerlendirilmelidir.
Referans Değerleri ve Sonuçların Değerlendirilmesi
| Kategori | HbA1c (%) | Tahmini Ortalama Glukoz (mg/dL) |
|---|---|---|
| Normal | < 5.7 | < 117 |
| Prediyabet | 5.7 – 6.4 | 117 – 137 |
| Diyabet | >= 6.5 | >= 140 |
Diyabet tedavi hedefleri:
- Genel eriskin hedef: < 7.0% (ADA onerisi)
- Bireysellestirilmis hedef: 6.5 – 8.0% (hastanin yasina, eslik eden hastaliklar, hipoglisemi riskine gore)
- Yasli hastalar / eslik eden ciddi hastalik: < 8.0 - 8.5%
Tahmini ortalama glukoz (eAG) hesaplama:
eAG (mg/dL) = (28.7 x HbA1c) – 46.7
Referans bilgileri; kullanılan yöntem, yaş grubu, biyolojik örnek tipi ve laboratuvar standardına göre değişebileceğinden, rapor üzerinde yer alan laboratuvar yorumu esas alınmalıdır.
HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) Sonucu Nasıl Yorumlanır?
Test sonucu tek başına kesin tanı koydurmaz. Sonuç; klinik bulgular, diğer laboratuvar verileri ve gerekli görüldüğünde ek incelemeler ile birlikte değerlendirilir.
- Yuksek HbA1c: Kontrolsuz diyabet, yetersiz tedavi uyumu, insülin direnci. HbA1c’deki her %1’lik dusus, diyabetik komplikasyon riskini onemli olcude azaltir.
- Dusuk HbA1c: Sik hipoglisemi ataklari, hemolitik anemi, kronik kan kaybi, gebelik, kan transfuzyonu.
- Yaniltici sonuclar:
– Yanlis yuksek: Demir eksikligi anemisi, aspleni, kronik alkol kullanimi, opioid kullanimi, bazi hemoglobin varyantlari (HbF yuksekligi).
– Yanlis dusuk: Hemolitik anemi, akut kan kaybi, kronik bobrek hastaligi (eritropoetin kullanan), gebelik (2. ve 3. trimester), bazi hemoglobinopatiler.
- Hemoglobin varyantlari (orak hucre hastaligi, talasemi vb.) durumunda HbA1c guvenilir olmayabilir; bu hastalarda fruktosamin veya glikozile albumin tercih edilmelidir.
- Diyabet tanisi icin HbA1c >= 6.5% yeterlidir, ancak dogrulama icin tekrar test veya AKS/OGTT ile desteklenmesi oneriler.
Özellikle sınırda, düşük düzeyli veya beklenmeyen sonuçlarda klinik korelasyon gerekir. Gerektiğinde tekrar test, panel değerlendirmesi veya ek laboratuvar incelemeleri planlanabilir.
Testin Sınırlılıkları
Her laboratuvar testinde olduğu gibi bu incelemenin de bazı sınırlılıkları vardır. Sonuç; örnek kalitesi, örnekleme zamanı, taşıma koşulları ve klinik bağlamdan etkilenebilir.
- Tek bir laboratuvar sonucu, klinik çerçeve dışında eksik yorumlanabilir.
- Uygun olmayan numune kalitesi sonucun güvenilirliğini azaltabilir.
- Gerektiğinde ek testler olmadan tek başına karar vermek yanıltıcı olabilir.
Olası Riskler
Risk çoğunlukla numune alma ve numune yönetimi süreci ile ilişkilidir. Testin kendisinden çok, örneğin alınması ve uygun koşullarda çalışılması önem taşır.
- Kan alinmasina bagli minimal riskler: Hafif agri, morarma, nadiren enfeksiyon.
- Ciddi komplikasyon beklenmez.